MARTOY, Motorlu Araçlar ve Römorklarının Tip Onayı Yönetmeliği için kullanılan kısaltmadır. Otomobil, minibüs, otobüs, kamyonet, kamyon ve bunların römorklarının piyasaya çıkmadan önce hangi teknik şartları sağlaması gerektiğini ve bunun nasıl onaylanacağını düzenler. Araç proje dosyalarında, ruhsatlarda ve AİTM metninde sıkça MARTOY'a atıf görürsünüz.
MARTOY'un Bugünkü Karşılığı: AB/2018/858 Sayılı Yönetmelik
Türkiye, araç tip onayı mevzuatını Avrupa Birliği ile uyumlu yürütür. Uzun yıllar AB'nin 2007/46/AT sayılı direktifine dayanan MARTOY uygulanmıştır. Bugün bu alanda, AB'nin 2018/858 sayılı tüzüğüyle uyumlu olarak hazırlanan “Motorlu Araçlar ve Römorkları ile Bunların Aksam, Sistem ve Ayrı Teknik Ünitelerinin Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik (AB/2018/858)” yürürlüktedir. Yönetmelik 19 Nisan 2020 tarihli ve 31104 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış, 1 Eylül 2020'de yürürlüğe girmiştir. Uygulamada “MARTOY” kısaltması bu yeni düzenleme için de kullanılmaya devam etmektedir.
MARTOY Hangi Araçları Kapsar?
Yönetmelik, karayolunda kullanılmak üzere tek veya birden fazla aşamada üretilen M ve N kategorisi motorlu araçları ile bunlar için tasarlanan O kategorisi römorkları kapsar:
| Kategori | Araç türü | Örnek |
|---|---|---|
| M | Yolcu taşımak için tasarlanmış motorlu araçlar | Otomobil (M1), minibüs (M2), otobüs (M3) |
| N | Yük taşımak için tasarlanmış motorlu araçlar | Kamyonet (N1), kamyon (N2, N3) |
| O | Römork ve yarı römorklar | Hafif römork, tır dorsesi |
Tarım ve orman araçları, iki ve üç tekerlekli araçlar, paletli araçlar ve yalnızca askeri amaçlı araçlar bu yönetmeliğin kapsamı dışındadır; bunlar ayrı yönetmeliklerle düzenlenir.
Tip Onayı Türleri
- AB tip onayı: Bir araç tipinin, sistemin veya aksamın yönetmelik şartlarını karşıladığının onay kuruluşunca belgelenmesi.
- Küçük seri tip onayı: Sınırlı sayıda üretilen araçlar için AB ve ulusal düzeyde öngörülen onay.
- Münferit araç onayı: Tek bir araç için verilen onay; yurt dışından getirilen veya özel imal araçlar bu kapsamda değerlendirilebilir.
- Çok aşamalı onay: Şasi-kabin olarak üretilip üzerine kasa yapılan araçlarda her aşamanın onaylanması.
MARTOY ile Tadilat Projeleri Arasındaki İlişki
MARTOY, aracın fabrikadan çıktığı haliyle uyması gereken şartları belirler. Araç sonradan değiştirildiğinde ise AİTM devreye girer; ancak tadilatta kullanılan parçaların ve değişen sistemlerin MARTOY kapsamındaki teknik şartları sağlaması beklenir. Örneğin dingil ilavesinde üretici ve tadilatçı etiketinin MARTOY ekindeki kurallara uygun olması istenir. Karayolu uygunluk belgesi, motor değişikliği ve gümrükten alınan araç projelerinde de aracın MARTOY'daki tip bilgileriyle karşılaştırılması dosyanın temelini oluşturur.
Araç Sahipleri İçin Önemi
Ruhsatınızda yazan araç cinsi, kategori ve teknik değerler tip onayından gelir. Tadilat projesi hazırlanırken bu değerler esas alınır; değişiklik, aracın tip onayındaki sınırları (örneğin teknik izin verilen azami kütle) aşamaz. Bu yüzden ağırlık artırımı gibi taleplerde önce aracın tip onayı bilgileri incelenir.
Kaynak: Motorlu Araçlar ve Römorkları ile Bunların Aksam, Sistem ve Ayrı Teknik Ünitelerinin Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik (AB/2018/858), RG 19.04.2020/31104.
Resmi kaynaklar ve PDF metinler
Mevzuatın güncel ve resmi metnine aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz. PDF bağlantıları Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nin (mevzuat.gov.tr) ürettiği güncel metni indirir.
Sık sorulan sorular
MARTOY kısaltması sektörde alışkanlık olarak kullanılmaya devam etse de tip onayı düzenlemeleri zamanla AB mevzuatına uyumlu yeni yönetmeliklerle güncellenmiştir. Yazıda güncel düzenlemeyi ayrıca açıkladık.
Tip onayı aracın üretildiği haliyle mevzuata uygunluğunu gösterir. Tadilat projesi ise üretim sonrasında yapılan değişikliğin bu uygunluğu bozmadığını belgeler.
Tip onayı bulunmayan araçlar için karayolu uygunluk belgesi gibi ayrı bir değerlendirme süreci uygulanır. Uygunluk sağlanırsa tescil yapılabilir.
Tip onay bilgileri aracın uygunluk belgesinde (COC) ve üretici kayıtlarında yer alır. Bayi veya ithalatçı firmadan bu belgeyi talep edebilirsiniz.
Aracınız için net bilgi mi lazım? Ruhsat fotoğrafınızı WhatsApp'tan gönderin, aynı gün dönüş yapalım.